Kwas hialuronowy

Kwas hialuronowy – wiskosuplementacja

Kwas hialuronowy jest związkiem chemicznym odgrywającym niezwykle istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu stawów naszego organizmu. Jego obecność determinuje jakość chrząstki pokrywającej powierzchnie stawowe oraz reguluje aktywność części czynników zapalnych w zmienionych chorobowo tkankach. Chrząstka szklista jest tkanką bardzo wytrzymałą na obciążenia ściskające. Zbudowana jest z komórek chrzęstnych (chondrocytów) oraz substancji międzykomórkowej (macierz, matriks międzykomórkowa) będącej złożoną mieszaniną wielu cząstek chemicznych. Właściwości chrząstki w dużym stopniu zdeterminowane są składem macierzy. W skład tej ostatniej wchodzą proteoglikany, które mają zdolności wiążące wodę. Są one połączone w agregaty skupiające się wokół nici kwasu hialuronowego. Chrząstka jest zdrowa dopóki odpowiedni skład substancji międzykomórkowej jest zachowany. Na przebiegu choroby zwyrodnieniowej obserwuje się zmniejszenie ilości proteoglikanów jak i kwasu hialuronowego w chrząstce, a co za tym idzie osłabienie jej zdolności do przenoszenia obciążeń i w konsekwencji jej niszczenie.

Odkrycie znaczenia kwasu hialuronowego dla zachowania równowagi strukturalnej stawu wywołało zainteresowanie klinicystów suplementami zawierającymi jego egzogenny odpowiednik. Wyniki badań nad jego preparatami również okazały się być bardzo obiecujące. Na ich podstawie głównym wskazaniem do zastosowania wiskosuplementacji (ostrzyknięcia kwasem hialuronowym) stała się obecność choroby zwyrodnieniowej. To właśnie na przebiegu tej patologii wykazano zmniejszenie stężenia tego kwasu w macierzy międzykomórkowej oraz płynie stawowym. Po podaniu preparatu bezpośrednio do stawu stwierdzono, że ma on zarówno działanie przeciwbólowe jak i poprawiające ruchomość. Jego wpływ na staw okazał się być długotrwały, ale dokładny mechanizm działania nadal być niejasny. Od tego czasu naukowcy skupili się na próbach szczegółowego wyjaśnienia tego zjawiska. W efekcie potwierdzono funkcję ochronną suplementów kwasu hialuronowego na chrząstkę, zdolność do pobudzenia układu odpornościowego oraz inhibicję działania niektórych mediatorów zapalnych.

Celem samego ostrzyknięcia jest wprowadzenie do środowiska stawowego płynu bogatszego w kwas hialuronowy. W preparatach można spotkać jego mieszaniny wielkocząsteczkowe i niskocząsteczkowe. Pierwsze z nich to rodzaj agregatów, które nie mogą przeniknąć do tkanki chrzęstnej bezpośrednio, natomiast odpowiednio związane pokrywają ją i stanowią warstwę ochronną powierzchni stawowej. Efekt ich działania powinien być bezpośredni po rozprowadzeniu kwasu w rejonie uszkodzonej tkanki. Minusem jest niestety fakt, że warstwa ta nie jest trwałą i z czasem zużywa się. W zależności od typu wiązania agregatów może dać efekt na 12-24 miesiące. Ze względu na natychmiastowy efekt jest to preferowany przez pacjentów typ preparatu. Niestety nie ma on wpływu na źródło dolegliwości w przeciwieństwie do mieszanin małocząsteczkowych, których pakiety wnikają głębiej, do matriks międzykomórkowej, gdzie stymulują pracę chondrocytów do produkcji endogennego kwasu (komórek chrzęstnych) oraz łączą się z proteoglikanami. W ten sposób zmieniając strukturę uszkodzonej chrząstki można wpłynąć nie tylko na objawy choroby lecz również na jej przyczynę. Ze względu na powyższe, na rynku suplementów na pierwszy plan aktualnie wysuwają się preparaty zawierające obie frakcje kwasu – pierwszą w celu uzyskania szybkiego efektu, drugą w celu osiągnięcia leczenia przyczynowego.
Wykazano również, że kwas hialuronowy ma działanie zmniejszające ból redukując aktywność zapalnie wzbudzonych włókien nocyceptywnych (odpowiedzialnych za przewodzenie bólu). Ponad to wpływa również na zmniejszenie stanu zapalnego zmniejszając aktywności części czynników zapalnych. Jego działanie zatem może mieć pozytywny wpływ nie tylko na chrząstkę lecz również na zmienione pozostałe stawowe (błona maziowa, fałdy meniskoidalne, więzadła, itp.). Przez analogię zatem zastosowanie preparatów kwasu hialuronowego nie musi ograniczać się jedynie do wiskosuplementacji stawowej. Powstało bowiem wiele preparatów dedykowanych schorzeniom tkanek układu mięśniowo-szkieletowego znajdujących się pozastawowo. Przykładem zastosowania może tu być podawanie kwasu hialuronowego w okolicę uszkodzeń po skręceniu kostki. Preparat podaje się na przebiegu więzadła strzałkowo-skokowego przedniego i strzałkowo-piętowego z pominięciem samego stawu.

Skuteczność działania preparatów zawierających kwas hialuronowy zależna jest przede wszystkim od stężenia (%) oraz wielkości cząsteczkowej zawartego kwasu (Daltony). Wykazano, że im większe jest jego stężenie w roztworze, tym lepszy wynik leczenia. Potwierdzone zostało również, że zarówno wielkocząsteczkowy jak im małocząsteczkowy kwas hialuronowy działają pozytywnie w leczeniu choroby zwyrodnieniowej, ale przedłużone działanie ma ich mieszanina. Aktualnie na rynku można znaleźć bardzo wiele produktów wiskosuplementacji. Różnią się one od siebie opisanymi wcześniej parametrami, które jak wykazano mają znaczenie dla skuteczności działania. Dobierając zatem preparat powinno się je wziąć pod uwagę, aby uzyskać jak najlepszy efekt leczniczy.