Osocze bogatopłytkowe

W latach 90-tych ubiegłego stulecia medycyna podjęła próbę stworzenia procedur, których celem miało być uruchomienie naturalnych procesów leczniczych obecnych w naszym organizmie. Efektem tych działań było powstanie gałęzi medycyny określanej jako medycyna regeneracyjna. Aktualnie rozwija się ona niezwykle dynamicznie i stanowi nadzieję współczesnych metod leczenia. W jej skład wchodzą procedury wykorzystujące czynniki takie jak osocze bogatopłytkowe czy komórki macierzyste. Celem oddziaływań medycyny regeneracyjnej jest, zamiast interwencji chirurgicznej czy farmakologicznej, wykorzystanie naturalnych, obecnych w nas substancji do stymulacji procesów regeneracyjnych i naprawczych. Jednym z rodzajów takiego oddziaływania jest wykorzystanie osocza bogatopłytkowego, będącego koncentratem czynników znajdujących się w naszej krwi.

Krew składa się z plazmy (osocza) i stałych składowych takich jak krwinki czerwone, białe krwinki i płytki krwi. Te ostatnie znane są ze swojej funkcji związanej z procesami krzepnięcia krwi. Zawierają jednak w sobie dużo więcej substancji, dzięki którym uczestniczą w wielu innych procesach naprawczych.

Płytki krwi to małe nieposiadające jądra, dyskoidalne fragmenty megakariocytów. W krwioobiegu pozostają przez 5-9 dni, po czym niszczone są przez komórki Kuppfera i hepatocyty w wątrobie. Ich zdolność do reagowania na zmiany w środowisku zależne są od ich wieku oraz od wielkości (większe i młodsze lepiej reagują). W naszym organizmie mają działanie zarówno krzepliwe jak i naprawcze. Dzięki nagromadzonych w nich substancjom mogą działać prozapalnie (uwolnienie hemokin i cytokin, aktywacja innych czynników zapalnych), przeciwgrzybicznie i antybakteryjnie. Ponad to stymulują produkcję substancji międzykomórkowej, która stanowi podstawę wielu narządów takich jak chrząstki, ścięgna, więzadła. W obrębie leczących się tkanek indukują produkcję nici fibryny, która wraz z czynnikami wzrostu przyciąga fibroblasty co zwiększa produkcję fibryny i kolagenu (obie substancje odpowiedzialne są za jakość ścięgien i chrząstek). W procesie leczenia tkanek tworzą się nowe komórki, które dojrzewając uzupełniają ubytek. Zawarte w płytkach krwi czynniki stymulują podziały tych komórek oraz ich procesy różnicowania. Dodatkowo stymulują wzrost naczyń oraz ich naprawę poprzez zakorzenienie i mobilizację komórek protoplastycznych śródbłonka naczyniowego. W miejscu uszkodzenia agregaty płytkowo-fibrynowe wytwarzają prowizoryczną matriks zewnątrzkomórkową, która z czasem wypełniana jest oryginalnymi komórkami.

Substancje stymulujące te wszystkie przemiany to przede wszystkim czynniki wzrostu (PDGF, TGFβ, IGF-1, VEGF, HGF, EGF, bFGF). Przy czym warto wiedzieć, że efekt anaboliczny związany jest również z takimi czynnikami płytek jak bioaktywne lipidy, czy rodzaje aktywnego tlenu. W badaniach klinicznych skupiono się na dwóch głównych czynnikach obecnych w granulkach płytek krwi – PDGF i TGFβ. Pierwszy z nich uwolniony w przestrzeni uszkodzonej tkanki tworzy roztwór przyciągający fibroblasty, neutrofile i makrofagi. Dzięki temu tworzy się nowy zręb substancji międzykomórkowej jak również usuwane są resztki uszkodzonych tkanek. PDGF stymulują podziały fibroblastów i komórek mięśni gładkich pobudzając je jednocześnie do produkcji proteoglikanów, kwasu hialuronowego, fibronektyny i w mniejszym stopniu kolagenu (substancje wchodzące w skład matriks miedzykomórkowej). TGFβ wspomaga proces tworzenie powyższych substancji mniej oddziałując na podziały komórkowe.

Czynniki wzrostu (osocze bogato płytkowe) zostało wielokrotnie przebadane. Wykazano, że wspomagają one leczenie różnego typu tendopatii (z przewagą ostrych uszkodzeń), patologii stawowych (choroba zwyrodnieniowa, zapalenie fałdów maziowych, zapalenie i przerost maziówki, uszkodzenia łąkotek). Istnieją również przesłanki do zastosowania ich do leczenia utrudnionego zrostu kostnego.

Zaletą leczenia osoczem bogato płytkowym jest niski koszt uzyskania, natychmiastowe podanie preparatu w miejsce interwencji, brak reakcji odrzucenia suplementacji (ze względu na autologiczny charakter – frakcja wyselekcjonowana z krwi pacjenta). Jest ono zatem doskonałym i bezpiecznym środkiem stymulującym regenerację tkanek, często w przypadkach gdzie farmakologia ma ograniczone oddziaływanie.