Staw kolanowy jest parzystym, zawiasowym, dużym stawem w układzie kostnym człowieka umożliwiającym zginanie i prostowanie podudzia i współpracując z innymi stawami kończyny dolnej umożliwia człowiekowi chodzenie w pozycji wyprostnej. Jest to ruchome połączenie dolnej części kości udowej i bliższej części kości piszczelowej składające się z powierzchni stawowej oblanej chrząstką, torebki stawowej, której wewnętrzna cześć stanowi błonę śluzową ( błonę maziową) wytwarzającą maź stawową, której rola podobna jest do roli smaru w łożyskach, zawiasach i innych urządzeniach, ułatwiającą ruch w stawie.

Innym elementem stawu są więzadła, które stanowią o stabilności stawu a także umożliwiają ruch. W stawie kolanowym występują następujące więzadła:

– więzadło krzyżowe przednie i tylne, znajdujące się wewnątrz jamy stawowej.

– dwa więzadła poboczne, przyśrodkowe i boczne lub piszczelowe i strzałkowe znajdujące się poza jama stawową. W jamie stawowej znajdują się dwie chrząstki zwane łąkotkami, które współdziałają przy ruchu i stanowią o stabilności stawu, chroniąc przed nadmiernym wysunięciem kości piszczelowej do przodu.

W torebkę stawową ” wtopiona” jest kość rzepki, która stanowi ochronę kolana od przodu a także współpracuje w mechanice stawu.

Schorzenia stawu kolanowego mogą być nabyte i wrodzone. Do najczęstrzych wad wrodzonych należą:

– koślawość kolan. Koślawość czyli tzw. „x-y” może być wadą nabytą we wczesnym dzieciństwie na skutek nieprawidłowego klęczenia.

– szpotawość tzw, ” kolana ułańskie” polega na łukowatym wygięciu kolan na zewnątrz, które może występować w przebiegu krzywicy, osteomalacji lub innych schozeń przemiany metabolicznej kości. Po wielu latach nieprawidłowej mechaniki chodzenia dochodzi do wytworzenia bardzo bolesnych zmian zwyrodnieniowych, które można korygować operacyjnie. We wczesnym okresie schorzenia ( w dzieciństwie) znakomite efekty przynosi rehabilitacja.

Jedną z największych grup schorzeń kolan są urazy:

  • naciągnięcie więzadeł i torebki stawowej, które często ulegają samowyleczeniu.
  • rozciągnięcie więzadeł i torebki stawowej, które grożą niestabilnością stawu a w krańcowych przypadkach interwencją chirurgiczną.
  • pęknięcie łąkotek, umożliwiające zginanie i prostowanie w stawie. Nieleczone i nierehabilitowane może doprowadzić do operacji.
  • zerwanie więzadeł i torebki
  • zwichnięcie stawu kolanowego
  • złamanie rzepki
  • złamanie śródstawowe kości wchodzących w skład stawu.

Leczenie najpoważniejszych urazów kolan jest leczeniem chirurgicznym a proces gojenia trwa wiele tygodni. Każda terapia urazów i schorzeń stawu kolanowego powinna być zakończona rehabilitacją, która przynosi znakomite efekty i często pozwala powrócić do stanu zdrowia sprzed urazu.

Kości stawu kolanowego, kość udowa (femur) i kość piszczelowa (tibia), tworzą staw zawiasowy. Od przodu jest on osłonięty przez rzepkę (patella). Powierzchnie stawowe kości tworzących staw kolanowy są pokryte chrząstką szklistą.

Łąkotki: boczna i przyśrodkowa są dyskami chrząstki włóknistej, działającymi jako amortyzatory pomiędzy kośćmi.

Więzadła odpowiadają za stabilność stawu kolanowego.

Więzadła poboczne: przyśrodkowe (MCL) i boczne (LCL) znajdują się po bocznych stronach i ograniczają boczne ruchy kolana. MCL łączy kość udową i kość piszczelową i znajduje się na przyśrodkowej (wewnętrznej) stronie kolana. LCL znajduje się na bocznej (zewnętrznej) stronie kolana i łączy głowę kości strzałowej z kością udową.

Więzadła krzyżowe: przednie (ACL) i tylne (PCL) znajdują się w środku kolana i łączą kość piszczelową z kością udową. Funkcja więzadła krzyżowego przedniego polega na ograniczeniu ruchu rotacji oraz ruchu przemieszczania kości piszczelowej do przodu względem kości udowej. Więzadło krzyżowe tylne znajduje się za więzadłem krzyżowym przednim i ogranicza ruchy kości piszczelowej do tyłu.

Wymienione struktury Twojego kolana oraz mięśnie uda oraz goleni ściśle współpracują aby zmniejszyć obciążenia jakim podlega kolano podczas gdy chodzisz, biegasz czy skaczesz.