Zapalenie ścięgien mięśni gęsiej stopki

Gęsia stopka (łac. pes anserinus) jest to nazwa płytki ścięgnistej utworzonej z połączenia 3 mięśni: krawieckiego, smukłego i półścięgnistego. W pobliżu goleni mięśnie ulegają rozszerzeniu i połączeniu z powięzią goleni, przyczepiając się poniżej i przyśrodkowo od guzowatości kości piszczelowej. Forma gęsiej stopki przypomina błonę między palcami gęsi, stąd też pochodzi jej nazwa. Mięśnie gęsiej stopki posiadają swoją kaletkę maziową, znajdującą się bezpośrednio pod nimi. Spełniają rolę zginaczy stawu kolanowego a także rotatorów wewnętrznych goleni. Co więcej, pełnią funkcję dynamicznych stabilizatorów przyśrodkowego przedziału kolana

Przyczyny

Niewiele badań analizuje przyczyny ryzyka występowania zapalenia mięśni gęsiej stopki. Stan zapalny często spotykamy u sportowców uprawiających dyscypliny obciążające organizm tlenowo, wytrzymałościowo szczególnie u biegaczy długodystansowych. Do zapalenia częściej dochodzi u osób ze zmniejszoną elastycznością mięśni tylnej grupy uda a także z niestabilnością stawu kolanowego. Badania pokazują, że pierwotną przyczyną stanu zapalnego mogą być choroby ogólnoustrojowe. Należy do nich cukrzyca oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Do zapalenia częściej dochodzi także u otyłych kobiet z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. Fakt ten tłumaczy się szerszą miednicą u kobiet, która wpływa na zwiększony kąt koślawości kolan, a co za tym idzie zwiększonym obciążeniem w rejonach mięśni gesiej stopy.

Objawy i diagnoza

W przypadku zapalenia gęsiej stopki pacjent odczuwa dolegliwości bólowe po przednio- przyśrodkowej stronie kolana, 5cm poniżej szpary stawowej. Ból zaostrza się podczas wchodzenia i schodzenia ze schodów. Najczęściej objawy zwiększają się w godzinach porannych. W niektórych przypadkach dolegliwości mogą występować w rejonach szpary stawowej oraz po boczno-tylnej stronie kolana, co przypomina dolegliwości z łąkotki przyśrodkowej. W niektórych przypadkach występuje obrzęk w okolicy gęsiej stopki. Ze względu na złożoną budowę okolicy przyśrodkowej kolana, często trudno jest klinicznie precyzyjnie zdiagnozować skąd pochodzą dolegliwości bólowe. Praktycznie niemożliwe jest bez dodatkowej diagnostyki rozróżnienie dolegliwości pomiędzy tendinopoatią mm. gęsiej stopki a jej kaletką.
W celu oceny struktur gęsiej stopki wykonuje się badanie USG lub MRI. Badanie USG jest bardzo dobrym sposobem obrazowania zmian powierzchownych. Jego wiarygodność w dużej mierze zależy jednak od doświadczenia lekarza. Doniesienia naukowe pokazują, że w przypadku oceny struktur gęsiej stopki badanie USG często nie potwierdza diagnozy klinicznej. Niektórzy badacze twierdzą, że ból przednio-przyśrodkowej strony kolana spowodowany jest interakcją zmian strukturalnych w stawie kolanowym oraz podrażnieniem wielu struktur okolicy stawu. Inni kwestionują rzetelność USG w badaniu struktur gęsiej stopki.

Diagnozę kliniczną zapalenia struktur gęsiej stopki należy różnicować z:

  • uszkodzeniami łąkotki przyśrodkowej
  • zmianami zwyrodnieniowymi przedziału przyśrodkowego kolana
  • dysfunkcjami pochodzącymi z odcinka lędźwiowego kręgosłupa (segment L3-L4)
  • uszkodzeniami więzadła pobocznego piszczelowego

Leczenie

Leczenie zachowawcze (nieoperacyjne) w przypadku zapalenia mięśni gęsiej stopki w pierwszej fazie polega na zmniejszeniu dolegliwości bólowych spowodowanych wystąpieniem stanu zapalnego. W późniejszym etapie uwagę należy zwrócić uwagę na przyczyny powstania patologii. W początkowym okresie zaleca się stosowanie zimnych kompresów (szczególnie w pierwszym tygodniu bólu) oraz ograniczenie aktywności fizycznej. Następnie warto wprowadzić różnego rodzaju techniki manualne mające na celu zmniejszenie napięcia, poprawę ślizgu tankowego w tej okolicy oraz przyspieszenie procesu gojenia.
W późniejszym okresie leczenia należy ocenić uwarunkowania biomechaniczne, które mogą mieć wpływ na podrażnienie gęsiej stopki. Częstą przyczyną stanu zapalnego w tej okolicy jest czynnościowa niestabilność rotacyjna stawu kolanowego. Jest to dysfunkcja funkcjonalna, która polega na nadmiernym skręcaniu kolana do środka podczas wykonywania przysiadu na jednej nodze. Często pacjent nie jest jej świadomy, ponieważ skręcenie kolana jest często bardzo niewielkie i trudne do zauważenia. Trening stabilizacyjny polegający na nauce kontroli kolana podczas zgięcia zazwyczaj wpływa na zmniejszenie dolegliwości bólowych. W przypadku sportowców należy ocenić także technikę danej dyscypliny. U osób w wieku średnim i starszym należy ocenić ogólny stan zdrowia.
Choć zapalenie mięśni gęsiej stopki oraz jej kaletki jest dość często spotykaną dolegliwością, mechanizmy powstawania tej dolegliwości nie są do końca jasne. Mimo to leczenie zachowawcze, uwzględniające analizę czynnościową oraz techniki manualne dają bardzo dobre rezultaty. W przypadku dolegliwości trwających dłużej niż 3 miesiące stosuje się ostrzyknięcia farmakologiczne okolicy.