Spis treści:

Terapia manualna jest zbiorem technik manualnych (ręcznych) mających na celu leczenie dysfunkcji nerwowo-mięśniowo-szkieletowych. Oddziaływanie technik jest bardzo szerokie – od przeciwbólowego, rozluźniającego, zwiększającego zakres ruchomości stawów, aż po specyficzne ćwiczenia przywracające prawidłową funkcję.
Zastosowanie terapii manualnej w fizjoterapii stomatologicznej stanowi fundament oddziaływań terapeuty na narząd żucia i szerzej cały układ stomatognatyczny, tj. stawy skroniowo-żuchwowe, mięśnie żucia oraz układ nerwowy.

Korzyści z zastosowania terapii manualnej w fizjoterapii stomatologicznej.

Powszechne zastosowanie terapii manualnej w fizjoterapii stomatologicznej sprawia, że spektrum oddziaływania technik manualnych na narząd żucia jest szerokie. Przede wszystkim wymienia się tu:

  • wyeliminowanie, redukcja bólu w obrębie twarzy, głowy, szyi,
  • redukcja, eliminacja trzasków stawowych,
  • poprawa zakresu ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego,
  • poprawa symetrii ruchu żuchwy,
  • możliwość manualnego odblokowania stawu w przypadku przemieszczonego dysku stawowego,
  • poprawa ukrwienia tkanek,
  • poprawa przepływu limfy,
  • normalizacja napięcia mięśniowego w obrębie twarzy, głowy czy szyi,
  • przyspieszenie gojenia tkanek,
  • skrócenia czasu leczenia, np. po zabiegach chirurgicznych,
  • zmniejszenie kosztów leczenia.

Na czym polega terapia manualna w fizjoterapii stomatologicznej?

Terapia manualna w fizjoterapii stomatologicznej ma za zadanie oddziaływać przeciwbólowo i tonizująco na napięcie mięśni w obrębie twarzy, głowy, poprawiać zakres ruchomości stawów skroniowo-żuchwowych i symetrię ruchu żuchwy, a także koordynację nerwowo-mięśniową. Wszystkie techniki poprawiające działanie wymienionych struktur mają na celu przywrócenie prawidłowych funkcji, tj.: oddychania, mówienia, jedzenia, picia, mimiki twarzy czy ekspresji emocji, które pacjent utracił w wyniku wystąpienia zaburzeń skroniowo-żuchwowych, urazu czy zabiegu operacyjnego.
Głównymi technikami wykorzystywanymi przez terapeutę manualnego są:

  • trakcja (technika przeciwbólowa),
  • mobilizacja (technika zwiększająca zakres ruchomości stawu skroniowo-żuchwowego),
  • techniki tkanek miękkich (masaż, techniki uciskowe, techniki rozluźniające czy techniki punktów spustowych bólu),
  • ćwiczenia mięśni twarzy, języka, a także mięśni głowy i szyi.

Dla przedłużenia efektu pracy z fizjoterapeutą edukujemy oraz instruujemy pacjenta w zakresie pracy domowej, aby mógł wykonywać wspomniane techniki w ramach autoterapii.

Terapia manualna w fizjoterapii stomatologicznej – wskazania.

Terapia manualna jest podstawową formą oddziaływania na narząd żucia w ramach fizjoterapii stomatologicznej. Wskazaniami do terapii manualnej są między innymi:

  • ból lub sztywność mięśni żucia,
  • trzaski, klikanie, przeskakiwanie żuchwy podczas ruchu,
  • blokowanie żuchwy,
  • szczękościsk, czyli ograniczenie zakresu ruchomości żuchwy,
  • asymetrię toru ruchu żuchwy,
  • ból stawu skroniowo-żuchwowego,
  • leczenie ortodontyczne – przygotowanie przed założeniem oraz podczas stosowania aparatu (stałego lub ruchomego), a także szyn zgryzowych – relaksacyjnych, repozycyjnych czy stabilizujących,
  • leczenie protetyczne,
  • leczenie chirurgiczne – stan po ekstrakcji zęba, stan po wszczepieniu implantu, chirurgiczne rozszerzenie szczęki (SARPE – hyrax, TPD – dystraktor), operacje ortognatyczne (jedno- czy dwuszczękowe),
  • stan po urazie (złamania, zwichnięcia) szczęki, żuchwy czy innych kości twarzoczaszki,
  • zaburzenia czucia twarzy po zabiegach operacyjnych,
  • stan po leczeniu radioterapeutycznym w obrębie głowy i szyi (włóknienie i utrata elastyczności tkanki powoduje ograniczenie ruchomości żuchwy – szczękościsk),
  • dysfunkcja stawów skroniowo-żuchwowych,
  • neuralgia nerwu trójdzielnego (V), porażenie nerwu twarzowego (VII) oraz dysfunkcje innych nerwów czaszkowych,
  • zaburzenia mowy wynikające z dysfunkcji narządu żucia (np. po udarze mózgu),
  • skroniowe bóle głowy,
  • blizny pooperacyjne po zabiegach w okolicy głowy i szyi,
  • zaburzenia mięśniowo-powięziowe w obrębie głowy i szyi,
  • ból ucha, zaburzenia słuchu, szumy uszne (po wykluczeniu przyczyny laryngologicznej),
  • odczucie obecności ciała obcego w gardle,
  • stany napięcia emocjonalnego powodujące dysfunkcję narządu żucia.

Techniki terapii manualnej stosujemy również u pacjentów prezentujących najczęściej występującą parafunkcję układu stomatognatycznego, czyli bruksizm, który objawia się zaciskaniem i/lub zgrzytaniem zębów.

Terapia manualna w fizjoterapii stomatologicznej – przeciwwskazania.

Terapia manualna bazuje na bezpiecznych technikach. Dobór technik zawsze poprzedzamy specjalistycznym wywiadem oraz badaniem manualnym i funkcjonalnym. Stosowany protokół badania pozwalają nam wychwycić wszelkie niepożądane objawy – złamania czy dysfunkcje neurologiczne. W razie wystąpienia któregoś z powyższych zlecamy konsultację z odpowiednim specjalistą.

Jak wygląda wizyta u fizjoterapeuty stomatologicznego.

Wizyta u fizjoterapeuty rozpoczyna się od przeprowadzenia wywiadu oraz badania. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi diagnostycznymi wykonujemy poszerzony wywiad wykorzystując wystandaryzowane kwestionariusze  1. wizyta, które dają szerszy obraz na temat stanu pacjenta.
Następnie fizjoterapeuta wykonuje badanie funkcjonalne polegające na pomiarach zakresów ruchomości czy symetrii ruchu żuchwy. Dalsze badanie manualne polega na ocenie objawów pochodzących ze stawów skroniowo-żuchwowych, czy mięśni żucia. Badanie palpacyjne (dotykowe) odbywa się zarówno poprzez ucisk mięśni zlokalizowanych na polikach i skroni, jak i od wewnątrz jamy ustnej.
Jeżeli pacjent posiada wcześniej wykonane badania obrazowe w ramach leczenia stomatologicznego, ortodontycznego czy chirurgicznego, teraz jest odpowiedni moment, aby fizjoterapeuta mógł się z nimi zapoznać. Należy pamiętać, że brak badań obrazowych nie jest przeciwwskazaniem do wizyty u fizjoterapeuty. Pierwszorzędnym celem badania jest wykluczenie obecności niebezpiecznych objawów, a w przypadku ich wystąpienia przekierowanie pacjenta do odpowiedniego specjalisty.
Właściwe rozpoznanie pozwala wytłumaczyć pacjentowi szczegóły jego dolegliwości i wdrożyć odpowiednie techniki manualne oraz przekazać wskazówki do samodzielnej pracy w domu.
Ogólny schemat fizjoterapii jest następujący – w stanach ostrych w pierwszej kolejności podejmuje się działania przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe poprzez zastosowanie odpowiednich technik mięśniowo-powięziowych, drenażu limfatycznego czy trakcji.
Następnie, po ustabilizowaniu stanu pacjenta w kontekście bólu poszukujemy pierwotnej przyczyny powstania objawów, aby móc je wyeliminować w procesie terapii. Przykładem może być manualna repozycja dysku stawowego, który w przypadku zablokowania, stanowi mechaniczną blokadę stawu skroniowo-żuchwowego. Odblokowanie dysku spowoduje zmniejszenie bólu oraz przywrócenie zakresu ruchomości, a także symetrii ruchu żuchwy.
Następnie wprowadzane są techniki eliminujące prezentowane objawy, np. mobilizację stawu, tj. rozciąganie torebki stawowej w przypadku ograniczenia ruchomości. Głównym celem wspomnianych technik jest poprawa struktury przez co poprawia się również funkcja narządu żucia. W ostatniej fazie fizjoterapii poszukujemy czynników przeciążających narząd żucia (np. nieprawidłowego ustawienia głowy czy obecności parafunkcji) i dążymy do ich eliminacji w ramach profilaktyki nawrotów objawów.
Na każdym etapie edukujemy pacjenta oraz pokazujemy jakie ćwiczenia powinien wykonywać samodzielnie w ramach autoterapii w celu przedłużenia efektów fizjoterapii.

Optymalna ilość zabiegów u fizjoterapeuty stomatologicznego.

Ilość zabiegów u fizjoterapeuty zależy od stanu klinicznego pacjenta. Inna jest terapia w stanie ostrym, np. w przypadku zablokowania stawu skroniowo-żuchwowego, a inna w stanach przewlekłych takich jak podwyższone napięcie mięśniowe, trzaski stawowe, czy bruksizm. W Fizjoklinice rozkładamy czas terapii na cztery etapy – etap przeciwbólowy, etap poszukiwania i eliminacji pierwotnej przyczyny dysfunkcji, etap eliminacji objawów oraz etap profilaktyki nawrotów i autoterapii. Wszystkie etapy są szczegółowo omawiane i uzgadniane z pacjentem na pierwszej wizycie. Na zakończenie każdego z etapów dokonujemy kontroli postępów poprzez ocenę objawów, zarówno przy pomocy obiektywnych pomiarów, wystandaryzowanych kwestionariuszy, jak i subiektywnych odczuć pacjenta. Zachęcamy pacjentów do czynnego udziału w procesie fizjoterapii, gdyż uważamy, że partnerskie relacje przyspieszają proces leczenia.

Terapia manualna w fizjoterapii stomatologicznej - skutki uboczne.

Techniki manualne stosowane w fizjoterapii stomatologicznej są bardzo bezpieczne, a co za tym idzie ryzyko wystąpienia skutków ubocznych jest niskie. Dobra komunikacja oparta na nawiązanej relacji z pacjentami pozwala nam być w ciągłym kontakcie i modyfikować leczenie zależenie od odczuć i reakcji. Uważamy, że taki model współpracy poprawia poczucie bezpieczeństwa pacjenta, pozytywnie wpływając na terapię.

FIZJOTERAPIA, OSTEOPATIA, TRENING, LECZENIE BÓLU - BLOG

Artykuły | Wskazówki | Porady | Video